ඩෝල්ටන්ගේ "ඝන ගෝලය" බිඳ වැටීමෙන් පසු, අනු-පරමාණුක අංශු (Sub-atomic particles) සහිතව ඉදිරිපත් වූ පළමු ආකෘතිය මෙයයි. මෙය හුදු උපමාවක් නොව සංකීර්ණ ගණිතමය ව්‍යුහයකි.
තොම්සන් පරමාණුව "ඝන ගෝලයක්" යැයි පැවසුවද, ඔහු උපකල්පනය කළේ ධන වලාකුළෙහි ඝනත්වය (Density) ඉතා අඩු බවයි. එබැවින් ඇල්ෆා අංශුවලට එය විනිවිද යා හැකි බව ඔහු සිතුවා (Rutherford පරීක්ෂණයේ ආරම්භක බලාපොරොත්තුව).
"පරමාණුව විද්‍යුත් උදාසීන බව මුලින්ම ප්‍රකාශ කළේ කවුද?" (තොම්සන්) - මෙම කරුණු 2012, 2021 බහුවරණ සඳහා සෘජුවම වැදගත් වේ.
තොම්සන් තම ආකෘතිය ගොඩනැගුවේ විද්‍යුත් චුම්බක නීති (Electromagnetism) මත පදනම්වයි. එය සාමාන්‍ය උපමාවකට වඩා ගණිතමය සමීකරණ මත රැඳී ඇත.
ධන ආරෝපණය ඒකාකාරව පැතිරුණු ගෝලයක් තුළ ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් ඇති විට, එම ඉලෙක්ට්‍රෝනය මත මධ්‍යය දෙසට ක්‍රියා කරන ආකර්ෂණ බලය (F), එය පරමාණුවේ මධ්‍යයේ සිට ඇති දුරට (r) සෘජුව සමානුපාතික වේ.
මෙම බලය ප්‍රකාශ කළ හැක්කේ පහත සමීකරණයෙනි (මෙහි k යනු ආරෝපණ ඝනත්වය මත රඳා පවතින නියතයකි).
මෙය හරියටම දුන්නක (Spring) බලයට සමාන වේ. මේ නිසා පරමාණුව තුළ ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝන මධ්‍යය වටා සරල අනුවර්තී චලිතයේ (SHM) යෙදෙන බව තොම්සන් පෙන්වා දුන්නේය.
* දකුණු පස පුවරුවෙන් "ගණිතමය යාන්ත්‍රණය" තෝරන්න.