න්‍යෂ්ටික ව්‍යුහය සහ භෞතික පදනම
පරමාණුවක සමස්ත පරිමාවෙන් අතිශය කුඩා ප්‍රතිශතයක් නියෝජනය කරන න්‍යෂ්ටිය, පරමාණුවේ සමස්ත ස්කන්ධයෙන් සියයට අනූනවයයි දශම නවයක්ම දරා සිටින අතිශය අධික ඝනත්වයකින් යුත් මධ්‍යය වේ. රදර්ෆර්ඩ්ගේ පරීක්ෂණ මගින් තහවුරු වූ පරිදි පරමාණුවක වැඩි පරිමාවක් හිස් අවකාශයක් වන අතර, එහි සියලුම ධන ආරෝපණ කේන්ද්‍රගත වී ඇත්තේ මෙම මධ්‍යම හරය තුළය.
සමාන ආරෝපණයක් සහිත ප්‍රෝටෝන එකිනෙක විකර්ෂණය නොකර න්‍යෂ්ටියක් තුළ අතිශය කුඩා අවකාශයක බැඳී පවතින්නේ විශ්වයේ පවතින ප්‍රබලතම බලය වන ප්‍රබල න්‍යෂ්ටික බලය (Strong Nuclear Force) ක්‍රියාත්මක වන නිසාවෙනි.
නූතන විද්යාවට අනුව ප්‍රෝටෝන සහ නියුට්‍රෝන යනු මූලික අංශු නොවේ. ඒවා සෑදී ඇත්තේ ක්වාක්ස් නම් වූ අතිශය කුඩා උප පරමාණුක අංශු විශේෂයකිනි. ප්රෝටෝනයක් සෑදීමට අප් ක්වාක්ස් දෙකක් සහ එක් ඩවුන් ක්වාක් අංශුවක් අවශ්ය වේ.
විශ්වයේ මූලික අංශු දොළහක් පවතින අතර ඒවාට අනුරූප ප්රති-අංශු දොළහක් ද පවතී. ඒ අනුව සම්පූර්ණ අංශු පද්ධතිය විසිහතරක එකතුවකින් සමන්විත වේ.
"න්‍යෂ්ටිය යනු පරමාණුවේ බලගතුම සහ ඝනත්වයෙන් වැඩිම කලාපයයි."